راهنمای پژوهش حقوقى در اينترنت

چكيده

آگاهى از اخبار و وقايع حقوقى، تحولات ساختارى در عرصه‏ى حقوق كشورها و سازمان‏هاى ملى، منطقه‏اى و بين‏المللى، قطعنامه‏ها، توصيه‏نامه‏ها، آراى محاكم، معاهدات دو يا چند جانبه، حقوق تطبيقى، حقوق بشر، مجموعه قوانين كشورها، آشنايى با حقوق‏دانان و مراكز حقوق در دنيا و موضوعات و مسائل متعدد ديگر، از طريق اينترنت به آسانى امكان‏پذير است.

مناسب‏ترين راه استفاده از اينترنت، فرود مستقيم در پايگاه‏هاى تخصصى است كه دربردارنده‏ى اطلاعات ارزنده‏اى در موضوعات مطلوب پژوهشگر حقوق است. در اين نوشتار برخى از اين پايگاه‏ها معرفى و توضيحات مختصرى درباره‏ى آن‏ها ارائه شده است.

پژوهشگران، از جمله پژوهشگران حقوق، به خوبى تأثير شگرف اينترنت بر فرايند پژوهش را دريافته‏اند. آموزش علم، جايگزين آموزش معلومات شده و سواد اطلاعاتى⁽¹⁾ قابل قياس با سواد معلوماتى نيست.

كلور⁽²⁾ سواد اطلاعاتى را به «مجموعه‏اى از مهارت‏ها و نگرش‏ها براى يادگيرى مادام‏العمر» تعريف مى‏كند كه با «تفكر انتقادى» كاملاً در ارتباط است. برونر⁽³⁾ تفكر انتقادى را «فرايند تعيين جهت، دقت و ارزش بالقوه‏ى اطلاعات يا دانش، توسط فراگير، به منظور استفاده‏ى صحيح از منابع اطلاعاتى» مى‏داند. به اعتقاد وى، در چنين روشى، معلومات و انديشه‏ى ثابت وجود نخواهد داشت، بلكه فراگير مانند يك نظريه‏پرداز كار خواهد كرد و نظريات وى حاصل تجربيات و تجديدنظر در آن‏هاست (حياتى، 1378، صص78ـ79).

اينترنت نقش اساسى در سواد اطلاعاتى و انگيزش تفكر انتقادى ايفا مى‏كند. ارتقاى توان پردازشى داده‏ها و ارزيابى و سنجش اطلاعات و جهت دادن آنها به سمت نتايج مطلوبِ پژوهشگر، از جمله كاربردهاى اينترنت در پژوهش است؛ و به درستى كسى كه در چنين كاربردى ناتوان باشد، بى‏سواد و يا حداقل فاقد سواد اطلاعاتى است.

تمام آنچه گفته شد، در دانش‏پژوهان حقوق نمود واقعى‏تر و ملموس‏ترى دارد. دستيابى آسان به جديدترين وقايع حقوقى، نوترين تحولات ساختارى سازمان‏هاى ملى، منطقه‏اى و بين‏المللى، قطعنامه‏هاى صادره از مجامع بين‏المللى، مجموعه قوانين كشورهاى ديگر براى مطالعات تطبيقى، آراى صادره از محاكم ملّى و بين‏المللى، مصوبات مجالس تقنينى ساير كشورها، آخرين تحولات حقوق بشر و ارزيابى جهت‏گيرى آن، حقوق زنان و كودكان، مجموعه قوانين مدنى و كيفرى و اساسى، آشنايى با حقوق‏دانان و پژوهشگران نظام‏هاى مختلف حقوقى، مدارس، مؤسسات و دانشگاه‏هاى حقوق و صدها موضوع ريز و درشت ديگر حقوقى، تنها بخشى از توانايى اين شبكه‏ى جهانى اطلاع‏رسانى است.

با اين همه، اگر پژوهشگر حقوق نتواند از اينترنت به خوبى استفاده كند، او را با مجموعه‏ى عظيمى از اطلاعات روبه‏رو مى‏كند كه جز سردرگمى نتيجه‏اى برايش ندارد؛ به عنوان مثال كافى است پژوهشگر، واژه‏ى Law يا حتى يكى از مجموعه‏هاى تخصصى‏تر چون ûInternational Law‎، ûPrivate Law‎، ûCriminal Law‎، ûHuman Rights‎ و مانند آن را به كمك يكى از موتورهاى كاوش⁽⁴⁾ جست‏وجو كند؛ ميليون‏ها سايت در قالب چندين صفحه‏ى پياپى براى او ظاهر مى‏شود كه ساعت‏ها وقت او را تلف و در انتخاب سايت، او را با ترديدهاى فراوانى مواجه مى‏سازد.

پس چه بايد كرد؟

يكى از راه‏هاى غلبه بر چنين مشكلى استفاده از جست‏وجوى پيشرفته⁽⁵⁾ در موتورهاى كاوش است. توضيح آن‏كه در موتورهاى كاوش مهم، نظير ûGoogle‎، ûAltavista‎، ûYahoo‎، ûLycos‎، ûFxcite‎، ûHotbot‎، و... كه جست‏وجوى منابع اينترنتى را براى كاربر فراهم مى‏كنند، چند نوع جست‏وجو طراحى شده كه معمولاً در كنار پنجره‏ى جست‏وجو قرار گرفته و انتخاب‏شدنى است. از طريق گزينه‏ى Advanced Search مى‏توان به اصلاح عبارت كاوش پرداخت و از موتور كاوش خواست كه مجموعه‏ى درخواستى، مشتمل بر چه كلماتى باشد و چه كلماتى را نداشته باشد و... .

امّا راه آسان‏تر آن است كه به سايت‏هاى معرفى شده در هر زمينه‏ى تخصصى مراجعه شود. امروزه سايت‏هاى فردى بسيار زيادى وجود دارند كه معمولاً اطلاعات چندانى در آن‏ها يافت نمى‏شود، امّا به هرحال اين سايت‏ها در مسير جست‏وجوى پژوهش قرار مى‏گيرند و گذشته از طولانى‏نمايى مقصد، گاه به سان كوچه‏هاى بن‏بست عمل مى‏كنند كه انسان ناآشنا آن‏ها را مى‏پيمايد و چون به بن‏بست عدم اطلاعات برمى‏خورد، چاره‏اى جز بازگشت به خيابان و جاده‏ى اصلى ندارد. بى‏ترديد براى آن‏كه پژوهشگر با اين سايت‏هاى فاقد اطلاعات مواجه نشود، مناسب‏ترين راه آن است كه مستقيما در آدرس سايت‏هاى واجد اطلاعات كافى فرود آيد. با توجه به اين‏كه اين نوشتار براى استفاده‏ى دانش‏پژوهان حقوق فراهم آمده است، صرفا به معرفى چند سايت حقوقى پرداخته مى‏شود.

معرفى چند سايت حقوقى

llou / forintlaw. htmlHttp: //WWW.lib. uchicago. edu/

اين سايت كه وابسته به دانشگاه شيكاگو است، موضوعات متعدد حقوق بين‏الملل را پوشش مى‏دهد. برخى سرفصل‏هاى اصلى اين سايت عبارت است از:

1. سازمان‏هاى بين‏المللى؛ از جمله سازمان ملل متحد و اركان، منشور، قطعنامه‏ها و اسناد مربوط به آن، ديوان بين‏المللى دادگسترى، دادگاه بين‏المللى كيفرى، كميسيون حقوق بين‏الملل، كميته‏ى صليب سرخ جهانى، اتحاديه‏ى اروپا، پارلمان اروپا، كميسيون اروپايى حقوق بشر و....

2. منابع مطالعاتى حقوق بشر؛ مثل حقوق بين‏الملل و حقوق بشر، بهداشت و حقوق بشر، جهانى شدن و حقوق بشر، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه، مراكز حقوق بشرى، كميته‏ى حقوق‏دان حقوق بشر و...

3. مؤسسات و آژانس‏هاى دولتى؛ مانند كميسيون تجارت جهانى آمريكا، آژانس اطلاعات آمريكا، كميته‏ى روابط خارجى و...

4. كنفرانس‏هاى بين‏المللى، سال‏نامه‏ى حقوق بين‏الملل و...؛

5. حقوق بين‏الملل خصوصى؛

6. كتاب‏ها و مجلات حقوقى الكترونيكى؛

7. مراكز، مؤسسات و مدارس حقوقى؛

8. زن در حقوق بين‏الملل؛

9. حقوق بين‏الملل اقتصادى؛

10. حقوق‏دانان و پژوهشگران حقوقى؛

11. حقوق بشردوستانه‏ى بين‏الملل؛

و... .

در ذيل هريك از اين عنوان‏ها، مجموعه‏هاى متعدد ديگرى است كه براى دانشجوى حقوق بين‏الملل بسيار مفيد است.

http://WWW.mishpat.net/

اين سايت بدون اين‏كه بر حقوق كشورى خاص تكيه كند، تلاش كرده است اطلاعات حقوقى گوناگونى را در تخصص‏هاى مختلف حقوقى براى حقوق‏دانان، پژوهشگران، دانش‏آموزان و ـ آن‏گونه كه خود مى‏گويد ـ براى اهالى اينترنت (netizens) فراهم نمايد. برخى از مجموعه‏هاى مهم اين سايت عبارت است از:

1. كشورها: با انتخاب اين قسمت، اسامى تمام كشورها رديف مى‏شود و با انتخاب كشور موردنظر، اطلاعات ارزنده‏اى درباره‏ى قانون اساسى (متن كامل) مجموعه قوانين، وضعيت حقوق بشر، حقوق‏دانان، سازمان‏ها، نوع حكومت آن كشور و... و نيز معرفى چند سايت حقوقى مربوط به آن كشور به پژوهشگر حقوق ارائه مى‏شود؛

2. حقوق الكترونيك: حقوق ارتباطات دوربرد، مالكيت معنوى، جرايم اينترنتى، كدگذارى، تكنولوژى براى حقوق‏دانان و...؛

3. آموزش و تحقيقات: مدارس و مؤسسات حقوقى، دانش‏آموزان و دانشجويان حقوق، آموزش و پژوهش حقوق و...؛

4. حقوق جزا: جرايم، جلوگيرى از جرم، جرم‏شناسى، سازمان‏هاى كيفرى، مجازات‏ها و...

5. حقوق خصوصى: حقوق قراردادها، ضرر و زيان، اموال منقول و غيرمنقول، دارايى، كتاب‏هاى حقوق مدنى و...

6. حقوق خانواده: حقوق كودكان، ازدواج و طلاق، سازمان‏ها و...

7. حقوق كار: آژانس‏هاى عمومى و خصوصى، سازمان‏ها و اتحاديه‏هاى كارگرى، كار سخت و...

8. حقوق بين‏الملل: حقوق آفريقا، آسيا، آمريكا، اروپا، داورى‏هاى بين‏المللى، سازمان‏ها، معاهدات، موافقت‏نامه‏ها، سازمان ملل و اركان وابسته و...

9. حقوق عمومى: حقوق ادارى، حقوق هوافضا، حيوانات و حقوق، حقوق اساسى، حقوق هنرى، حقوق بشر، حقوق زنان، حقوق پزشكى، حقوق انرژى و...

10. حقوق تجارت: حقوق شركت‏ها، حقوق بيمه، حقوق تبليغات و آگهى‏هاى تجارى، ماليات و...

11. مالكيت معنوى: بيوتكنولوژى، كپى رايت، علايم تجارى، سازمان‏ها و مؤسسات مربوطه و...

12. منابع پژوهشى اينترنتى: مجلات الكترونيكى حقوقى، يافتن حقوق‏دانان، اخبار و حوادث حقوقى و...

و موارد فراوان ديگر.

در صفحه‏ى بعدى هريك از موضوعات فوق، موضوعات متعدد و وابسته‏ى ديگرى وجود دارد. به علاوه در ذيل صفحه‏ى نهايى، چندين سايت و از جمله سايت كتاب‏هاى مربوط به هر موضوع آورده شده است. در اين سايت بيش از 400/25 لينك وجود دارد كه جملگى درباره‏ى حقوق‏اند.

http://WWW.hoghoogh.com

سايت «حقوق» به سه زبان فارسى، انگليسى و فرانسه قابل دسترسى و با تكيه بر حقوق ايران ارائه شده است. قسمت‏هاى عمده‏ى اين سايت عبارت است از:

الف) رشته‏هاى حقوقى

1. حقوق بين‏المللى عمومى: اسناد و معاهدات بين‏المللى و سازمان‏هاى بين‏المللى و سايت‏هاى تخصصى حقوق بين‏الملل و...

و حقوق بين‏الملل خصوصى: كنفرانس لاهه درباره‏ى حقوق بين‏الملل خصوصى، آنستيترال، انستيتوى بين‏المللى براى وحدت حقوق خصوصى (Unidrorr)و...؛

2. حقوق عمومى: حقوق اساسى، حقوق ادارى، حقوق مالى و مالياتى، حقوق كار و تأمين اجتماعى.

3. حقوق خصوصى: حقوق مدنى، حقوق تكنولوژى، حقوق مالكيت معنوى و حقوق تجارت.

4. حقوق جزا: مراكز بين‏المللى مربوط به حقوق جزا، مؤسسات جرم‏شناسى و...

5. حقوق بشر: اعلاميه‏هاى جهانى مربوط به حقوق بشر، سازمان‏هاى فعال در عرصه‏ى حقوق بشر، دايرة‏المعارف جهانى حقوق بشر و...

ب) قوانين

1. قوانين و مقررات داخلى: قانون اساسى، مصوبات مجلس، آراى ديوان عالى كشور، آراى ديوان عدالت ادارى، مصوبات مجمع تشخيص مصلحت نظام، مصوبات شوراى عالى انقلاب فرهنگى و... كه با تعيين محدوده‏ى زمانى روز، ماه و سال قابل دسترسى هستند.

2. قوانين و مقررات خارجى: ترجمه‏ى فارسى قانون اساسى چندين كشور جهان، اسناد و معاهدات بين‏المللى و اروپايى و...

ج) اخبار و وقايع حقوقى

د) حقوق‏دانان و ساير بخش‏ها كه در حال تكميل شدن است.

http://WWW.parstimes. com / law / Iran _ Law. html

اين سايت مسائل متعدد حقوقى ايران را پوشش مى‏دهد:

1. قانون اساسى به زبان فارسى و انگليسى؛

2. ساختار حكومت و سازمان ولايت فقيه؛

3. قوه‏ى مقننه: مركز پژوهش‏هاى مجلس، كتابخانه‏ى مجلس، روزنامه‏ى الكترونيكى خانه‏ى ملّت، بانك اطلاعات نمايندگان و... ؛

4. قوه‏ى قضائيه: ساختار قضايى، روابط عمومى، وزارت دادگسترى، دادگسترى تهران، دادگاه‏هاى ايران و...؛

5. حقوق تجارت: حقوق اقتصادى، سيستم مالياتى ايران، علايم تجارى، قانون سرمايه‏گذارى خارجى در ايران (8 جولاى 2002) و...؛

6. تحريم اقتصادى آمريكا عليه ايران، قانون تحريم ايران ـ ليبى و...؛

7. ديوان داورى دعاوى ايران و آمريكا و مسائل مربوط به آن؛

8. معاهدات ايران و آمريكا؛

9. دعاوى مطرح شده از سوى ايران يا عليه ايران در ديوان بين‏المللى دادگسترى؛

10. محيط زيست: قانون منابع طبيعى و مسائل مربوط به آن؛

11. حقوق خانواده: زن و حقوق بشر در ايران، ازدواج موقت و...؛

12. حقوق كار: قانون كار، حقوق كودكان در ايران و...؛

13. قانون مطبوعات، آزادى مطبوعات و...؛

14. حقوق بشر: حقوق اساسى و حقوق بشر در ايران، گزارش‏هاى سازمان‏هاى بين‏المللى مربوط به حقوق بشر در ايران و...؛

15. منابع اسلامى حقوق در ايران: سيستم‏هاى حقوقى خاورميانه، مؤسسه‏ى دايرة‏المعارف فقه اسلامى و...؛

16. حقوق بين‏الملل؛

و....

http://WWW. hg.org

اين سايت مسائل حقوقى 230 كشور دنيا را در خود جاى داده است. دانشگاه‏ها و مؤسسات حقوقى، كتابخانه‏هاى حقوقى، حقوق‏دانان، حوادث حقوقى و... از جمله موضوعات كلى است كه در اين سايت وجود دارد. يكى از برجسته‏ترين ويژگى‏هاى اين سايت اين است كه با حدود هفتاد زبان دنيا و از جمله فارسى به بسيارى از مطالب و داده‏هاى آن مى‏توان دست يافت.

http://WWW. stu. findlaw. com /

اين سايت امكان جست‏وجوى حقوق‏دانان آمريكا در ايالت‏هاى مختلف آن را براى دانشجوى حقوق فراهم مى‏آورد. دسته‏هاى حقوقى در قسمت جست‏وجو طبق حروف الفبا ترتيب يافته و حدود 85 موضوع، از جمله: حقوق بين‏الملل، حقوق مدنى، حقوق اساسى، حقوق جزا، حقوق خانواده، حقوق جنسى، حقوق پزشكى و... را پوشش مى‏دهد. دانشجو با انتخاب موضوع و ايالت موردنظر با ليستى از حقوق‏دانان مواجه مى‏شود كه با انتخاب هركدام، تلفن، دورنگار، پست الكترونيكى و... هريك از آنان بر صفحه آشكار مى‏گردد.

http://WWW. catalaw. com /

سايت «كاتالا» در واقع كاتالوگ وب‏هاى حقوقى در اينترنت است كه قريب 50 موضوع كلى را پوشش مى‏دهد كه در قسمت جست‏وجوى خود يافت مى‏شوند. موضوعات مزبور را مى‏توان در 20 منطقه‏ى دنيا انتخاب و جست‏وجو كرد.

http://WWW. mishpat. net / books /

اين سايت كتاب‏نامه‏ى حقوقى مفيدى است كه كتاب‏هاى حقوقى را در موضوعات مختلف طبقه‏بندى كرده و همراه با تصوير روى جلد، نام نويسنده و قيمت و شيوه‏ى خريد آن را به دانش‏پژوه حقوق ارائه مى‏دهد. حقوق خصوصى، حقوق جزا، حقوق اساسى، مالكيت معنوى و تكنولوژى، حقوق خانواده و... موضوعات كلى‏اى هستند كه هريك زيرمجموعه‏هايى را پوشش داده‏اند و در هر زيرمجموعه چندين كتاب معرفى شده است. در بالاى صفحه‏ى نهايى، با انتخاب گزينه‏ى moreكتاب‏هاى ديگر در همان موضوع نمايش داده مى‏شود.

http://WWW.gulf-law. com

سايت «حقوق خليج فارس» دربرگيرنده‏ى حقوق كشورهاى حوزه‏ى خليج فارس (ازجمله: عراق، عربستان سعودى، امارات متحده‏ى عربى و قطر)، حقوق اسلامى و موضوعات كلى ديگرى است. مسائل حقوقى كشورهاى مزبور در دسته‏هايى كه در قسمت جست‏وجوى صفحه طراحى شده، قابل دستيابى است.

http://WWW.mideastlaw. com

سايت «حقوق خاورميانه» مجموعه‏اى است مفيد از حقوق‏دانان و مسائل حقوقى چند كشور خاورميانه، مانند كويت، عمان، مصر، لبنان، فلسطين، بحرين، قطر، امارات متحده‏ى عربى، عربستان سعودى و... در زمينه‏ى حقوق، تجارت، نفت، مالكيت معنوى، ارتباطات دوربرد، ماليات، بيمه، حقوق كار و...

http://WWW.Washlaw. edu / forint/

اين سايت وابسته به دانشكده‏ى حقوق دانشگاه واشبرن است كه كشورهاى دنيا را به ترتيب الفبا ليست كرده و مسائل حقوقى هريك را به تفصيل ارائه داده است.

http://WWW.tco .gov.ir / law / farsi

سايت «كميته‏ى مطالعات حقوق تكنولوژى» دربرگيرنده‏ى مطالب حقوقى گوناگون درباره‏ى حقوق مالكيت معنوى و حقوق تكنولوژى است. مقررات داخلى ايران و مقررات بين‏المللى مربوط به مالكيت معنوى و حقوق تكنولوژى و از جمله: مقررات مربوط به حقوق رايانه، لايحه‏ى الحاق ايران به كنوانسيون تأسيس سازمان جهانى مالكيت معنوى و... در اين سايت موجود است.

http://WWW.un.org

سايت «سازمان ملل متحد» به شش زبان انگليسى، عربى، فرانسوى، روسى، اسپانيايى و چينى تنظيم شده است. مسائل متعددى از جمله: صلح و امنيت، توسعه‏ى اقتصادى و اجتماعى، حقوق بشر، حقوق بين‏الملل، مركز اخبار سازمان ملل متحد، اركان سازمان ملل متحد، كشورهاى عضو، كنفرانس‏ها و حوادث و ساير مسائل مرتبط با سازمان ملل متحد، در اين سايت قابل دسترسى است.

http://WWW.un.org/law

اين سايت، مسائل متعدد حقوق بين‏الملل، به خصوص مسائل مرتبط با سازمان ملل متحد را، پوشش مى‏دهد. هم‏چنين كميسيون حقوق بين‏الملل، آنسيترال، كميته‏ى ششم، معاهدات، حقوق درياها، ديوان بين‏المللى دادگسترى، ديوان بين‏المللى كيفرى و ساير حوزه‏هاى حقوقى، به شش زبان سازمان ملل متحد، در دسترس پژوهشگران مى‏باشد.

http://WWW.un.org/document

سايت «مركز اسناد سازمان ملل متحد»، اسناد خود را در قالب اسناد مجمع عمومى، شوراى امنيت، شوراى اقتصادى و اجتماعى، دبيرخانه، ديوان بين‏المللى دادگسترى و شوراى قيموميت به شش زبان سازمان ملل متحد ارائه نموده است. اين اسناد، شامل قطعنامه‏ها، توصيه نامه‏ها و ديگر اسناد مرتبط با دسته‏جات فوق مى‏باشد.

http://WWW.untreaty.un.org/

مطابق ماده‏ى 102 منشور ملل متحد «هر عهدنامه و موافقت نامه‏ى بين‏المللى كه پس از لازم الاجرا شدن اين منشور، توسط هر يك از اعضاى ملل متحد منعقد گردد، بايد هر چه زودتر در دبيرخانه ثبت و منتشر گردد». بر اين اساس، در اين سايت «مجموعه معاهدات سازمان ملل متحد» به دو زبان انگليسى و فرانسوى در گروه‏هاى گوناگونى مثل حقوق بشر، تجارت بين‏المللى، مسائل آموزشى و فرهنگى، وضعيت زنان، حقوق درياها، حقوق فضا، ارتباطات دوربرد و... آورده شده است.

http://WWW.icj-cij.org/

سايت «ديوان بين‏المللى دادگسترى» به دو زبان انگليسى و فرانسوى ارائه شده كه بخش‏هاى مختلف آن اخبار ديوان، اطلاعات عمومى، اسناد اصلى، انتشارات، و مهم‏ترين بخش آن، آراى ديوان است كه ليست پرونده‏هاى ارائه شده به ديوان به ترتيب از جديدترين پرونده تا قديمى‏ترين آن‏ها تنظيم شده كه با كليك كردن بر روى هر پرونده، متن كامل رأى ديوان در دسترس قرار مى‏گيرد.

http://WWW.un.org/rights

مباحثى نظير كميسر عالى حقوق بشر، اعلاميه‏ى جهانى حقوق بشر، دادگاه بين‏المللى كيفرى يوگسلاوى سابق (ICTY)و مباحث ديگر حقوق بشر و ارتباط آن با سازمان ملل متحد به 6 زبان در اين سايت قابل دسترسى است.

http://WWW.icc-cpi.int/php/index.php

http://WWW.un.org/law/icc

اين دو سايت، مربوط به ديوان بين‏المللى كيفرى‏اند كه مسائلى چون اسناد اصلى ديوان، اخبار و اطلاعات و ساير مسائل و سايت‏هاى مرتبط با ديوان بين‏المللى كيفرى را در بر مى‏گيرند. گو اينكه سايت نخست به دليل اشتمال بر پرونده‏هاى ديوان و نيز دو زبانه بودن (انگليسى و فرانسوى) غنى‏تر است.

http://WWW.un.org/law/ilc

سايت «كميسيون حقوق بين‏الملل» از بخش‏هايى نظير، فعاليت‏هاى كميسيون، كنوانسيون‏ها (از جمله كنوانسيون‏هاى مربوط به حقوق درياها، روابط ديپلماتيك، حقوق معاهدات و...) برنامه‏ى كار، گزارشات و ساير اسناد كميسيون و جديدترين اقدامات كميسيون تشكيل شده است.

http://WWW.un.org/esa

اين سايت مربوط به «شوراى اقتصادى اجتماعى مسلمان ملل متحد» است و مباحثى چون، گفت‏وگوى جهانى پيرامون توسعه، حقوق بشر، مواد مخدر، زنان، تجارت، پيش‏گيرى از جرم، همكارى منطقه‏اى، توسعه‏ى افريقا و... در آن يافت مى‏شود.

http://WWW.lawyers.com/

در سايت «حقوق زنان» امكان دسترسى به حقوق‏دانان از طريق انتخاب موضوع حقوقى مثل: حقوق خانواده، حقوق جزا، حقوق مدنى، حقوق پزشكى و... كه به ترتيب الفبا تنظيم شده‏اند و نيز نام كشورها وجود دارد. هم‏چنين امكان گفت‏وگو و ارتباط مستقيم «Live chat» با حقوق‏دانان مزبور فراهم است.

http://WWW.womenlawyers.com

در سايت «زنان حقوق‏دان» امكان دسترسى به اطلاعات مربوط به زنان حقوق‏دان برخى كشورها از جمله: آمريكا، كانادا، آلمان، اندونزى، اسراييل، ژاپن، انگليس، اسپانيا و... وجود دارد كه پس از ورود به هر كشور، حقوق‏دانان زن آن كشور در گروه‏هاى مختلف حقوقى تقسيم شده و اطلاعات مربوط به هر كدام، از جمله پست‏الكترونيكى آنان در دسترس قرار خواهد گرفت.

http://WWW.unicri.it/

سايت «مؤسسه‏ى بين‏المللى تحقيقات جزايى سازمان ملل متحد» شامل بخش‏هايى چون پروژه‏هايى متعدد پژوهشى است كه در اين مؤسسه در دست اجرا بوده و يا اجرا شده است. منشورات اين مؤسسه، مركز اسناد، و اخبار و اطلاعات مرتبط با مسائل جزايى نيز در اين سايت گنجانده شده است.

http://WWW.lawyerscomm.org

«كميته‏ى حقوق‏دانان حقوق مدنى» كه يك سازمان حقوقى غيرانتفاعى و خصوصى است، در سايت خود پروژه‏هاى حقوقى خود و مسائلى مانند دستيابى به عدالت، دفاع از عدالت، كنفرانس‏هاى جهانى، حقوق زنان، حق رأى و... را آورده است.

http://WWW.hcch.net/e/

اين سايت مربوط به «كنفرانس لاهه درباره‏ى حقوق بين‏الملل خصوصى» است كه به زبان انگليسى و فرانسوى قابل دسترسى است و به برخى مسائل حقوق بين‏الملل خصوصى، از جمله كنوانسيون‏هاى متعدد در عرصه‏ى حقوق بين‏الملل خصوصى، زمان لازم‏الاجرا شدن آن‏ها، كشورهاى عضو و... پرداخته است. ليست كنوانسيون‏هاى مربوط از سال 1902 تاكنون در اين سايت جمع‏آورى شده است.

http://WWW.unidroit.org/

در سايت «مؤسسه‏ى يك‏پارچه‏سازى حقوق خصوصى» (يونيدرو)، كنوانسيون‏هاى متعدد مؤسسه‏ى مزبور، اساسنامه‏ى اين كنوانسيون‏ها، اخبار يونيدرو، كتابخانه، دانشجويان و ساير اعضاى اين مؤسسه قابل دسترسى است.

http://WWW.unesco.org/

در سايت «يونسكو» گروه‏هايى چون: آموزش، علوم طبيعى، علوم اجتماعى، فرهنگ، ارتباطات و اطلاعات و نيز كشورهاى عضو كه در گروه‏هاى مختلف آفريقايى، عربى، آسيايى و اقيانوسيه، اروپايى، آمريكاى شمالى و آمريكاى لاتين تقسيم شده و توضيحاتى درباره‏ى زمان عضويت كشورها و فعاليت‏هاى سازمان‏هاى دولتى و غيردولتى كشورها در عرصه‏ى مسائل مرتبط با يونسكو ارائه شده است. هم‏چنين مسائل ويژه‏ى جهانى مثل افغانستان، عراق و... در بخش خاصى ارائه گرديده است.

http://WWW.wto.org/

سايت «سازمان تجارت جهانى» در برگيرنده‏ى توضيحاتى درباره‏ى خود سازمان و ساختار و اركان آن، اسناد سازمان اعم از اسناد حقوقى و ادارى، اعضاى سازمان، اخبار آن و... است.

http://WWW.ilo/org

اين سايت مربوط به «سازمان بين‏المللى كار» است و مشتمل بر موضوعاتى چون: حقوق و اصول اساسى و استانداردهاى بين‏المللى كار، كار كودكان، حمايت‏هاى مدنى از جمله امنيت اجتماعى اقتصادى، ايمنى كار، كميسيون‏هاى مختلف مربوط به حقوق كار، توضيحاتى درباره‏ى خود سازمان و اركان آن و نيز كتابخانه و ساير بخش‏هاى سازمان به زبان انگليسى، عربى، چينى، روسى، آلمانى و... است.

http://WWW.unhcr.ch/

در سايت «كميسارياى عالى پناهندگان سازمان ملل متحد» فعاليت‏هاى اين مركز، ساختار سازمانى آن، اخبار و اطلاعات، وقايع خاص، كميته‏ى ويژه و نيز نحوه‏ى كمك رساندن مردم به اين كميته، منشورات و ساير موارد مرتبط آورده شده است.

http://WWW.undp.org/

سايت «برنامه‏ى توسعه‏ى سازمان ملل» مشتمل بر بخش‏هايى چون: معرفى undp، بيانيه‏ها، كنفرانس‏ها، وقايع و حوادث، همكارى شمال ـ جنوب، فعاليت‏هاى دفاتر undp در كشورهاى مختلف دنيا و... است.

http://WWW.isa.org/

«مقام بين‏المللى بستر درياها» سايتى است مناسب براى حقوق‏دانانى كه تمايل دارند در عرصه‏ى «حقوق درياها» و مسائل فنى بستر درياها مطالعه كنند؛ گو اين‏كه مباحث فنى و جغرافيايى موجود در اين سايت بيش از مسائل حقوقى آن است.

http://WWW.icrc.org/

اين سايت وابسته به «كميته‏ى بين‏المللى صليب سرخ» است كه به زبان انگليسى، فرانسوى، اسپانيايى و عربى ارائه شده و مشتمل بر مباحثى چون: معرفى كميته، فعاليت‏هاى مهم كميته، مسائل و موضوعات پيش‏روى كميته، ارتباط كميته با مراكز امدادرسانى در كشورها، معاهدات و مباحث حقوقى بشر دوستانه و نحوه‏ى امدادرسانى به نيازمندان در حوادث متعدد و... است.

http://WWW.wips.org/

سايت «سازمان جهانى مالكيت معنوى» يكى از مناسب‏ترين منابع اطلاعاتى براى حقوق‏دانانى است كه به مطالعه در زمينه‏ى مالكيت معنوى علاقه‏مندند. معرفى سازمان و تشكيلات وابسته به آن، مالكيت معنوى، كپى رايت و حقوق مرتبط با آن، زنان و مالكيت معنوى، اخبار و اطلاعات، فعاليت‏ها و... موضوعاتى است كه در اين سايت موجود مى‏باشد.

http://WWW.icao.org/

«سازمان بين‏المللى هواپيمايى كشورى» (ايكائو) در سايت خود، ابتدا به معرفى ايكائو و دبيرخانه آن پرداخته، سپس دفترهاى محلى خود را در مكزيك، پاريس، بانكوك، نايروبى و... معرفى كرده و در بخش‏هاى ديگر، اخبار و اطلاعات و سمينارها و انتشارات و... خود را آورده است.

http://WWW.worldbank.org

اين سايت وابسته به «بانك جهانى» است و مشتمل بر بخش‏هايى چون: معرفى بانك جهانى، اخبار و حوادث، پروژه‏ها و برنامه‏هاى بانك جهانى، اسناد و گرايش‏ها و... است. با اضافه كردن حروف icsid به سايت مزبور، به سايت «مركز بين‏المللى حل اختلافات سرمايه‏گذارى» در بانك جهانى دسترسى پيدا مى‏شود كه منبع مطالعاتى مناسبى براى حقوق‏دانان و اقتصاددانان است.

سايت «سازمان ديدبان حقوق بشر» با مطالبى چون: معرفى سازمان، مسائل مرتبط با حقوق بشر در مناطق مختلف جهان در گروه‏هاى آفريقايى، آمريكايى، آسيايى، اروپايى و آسياى مركزى، خاورميانه و ايالات متحده، مسائل مهم حقوق بشر مثل حقوق كودكان، دادگسترى بين‏المللى، حقوق زنان و مهم‏ترين اخبار روزانه در مورد حقوق بشر پوشش داده شده است.

http://WWW.hrea.org

سايت «مركز آموزش حقوق بشر» على‏رغم نام خود، بيشتر به اخبار و حوادثى پرداخته كه به نوعى مرتبط با حقوق بشر مى‏باشد. مباحثى مثل افغانستان، سودان، مواضع دبيركل سازمان ملل و يونسكو و ساير سازمان‏هاى بين‏المللى و شخصيت‏ها در مورد حقوق بشر از اين جمله است. در بخش‏هاى ديگر اين سايت، كتابخانه، ساختار و ساير واحدهاى مركز معرفى شده است.

http://WWW.jus.uio.no/im

اين سايت وابسته به «مركز مطالعات حقوق تجارت بين‏الملل» (Lex Mercatoria) است و مشتمل بر بخش‏هايى چون: حقوق اقتصاد بين‏الملل، حقوق تجارت بين‏الملل، ديوان داورى بين‏المللى تجارى، مراكز حل و فصل اختلافات مربوط به تجارت بين‏الملل، حقوق مالكيت معنوى، حقوق تجارت الكترونيكى، تجارت و تروريسم، حقوق بين‏المللى بشردوستانه، حقوق بين‏الملل جزاء، اسلام و حقوق بين‏الملل و... مى‏باشد.

http://WWW.un.org/womenwatch/daw/cedaw

متن كامل «كنوانسيون محو كليه‏ى اشكال تبعيض عليه زنان» در اين سايت موجود بوده و اسامى كشورهاى عضو كنوانسيون، مباحث مربوط به حق شرط در اين كنوانسيون، كميته‏ها و اعضاى آن، پروتكل اختيارى، نشست‏هاى برگزار شده توسط اعضاى كنوانسيون، اخبار و اطلاعات مربوط به كشورهاى عضو، گزارش كشورها و ساير مسائل وابسته، از جمله مباحثى است كه در اين سايت قابل دسترسى است.

http://WWW.ili.org/

سايت «مؤسسه‏ى حقوق بين‏الملل» نيز مشتمل بر مباحثى چون: معرفى خود، پروژه‏ها و برنامه‏ها، مركز حقوق تجارت بين‏الملل، ساير مؤسسات وابسته به خود در كشورهاى مختلف، سمينارها، اخبار حقوقى و... است.

http://WWW.uncitral.org/

اين سايت وابسته به «كميسيون ملل متحد درباره‏ى حقوق تجارت بين‏الملل» (آنسيترال) در سايت خود، ابتدا به معرفى آنسيترال پرداخته، سپس اخبار ديدارها، نشست‏هاى كميسيون، كار گروه‏ها، پرونده‏هاى حقوقى، سال‏نامه‏ى آنسيترال و مباحث حقوق تجارت بين‏الملل را آورده است.

سخن آخر

سايت‏هاى معرفى شده در اين نوشتار، بخشى بسيار اندك از سايت‏هاى حقوقى موجود در اينترنت بوده و بى‏ترديد دستيابى به تمامى سايت‏هاى حقوقى، نه ممكن و نه فايده‏ى زيادى بر آن مترتب است. وانگهى از طريق همين سايت‏هاى معرفى شده مى‏توان به سايت‏هاى زيرمجموعه يا سايت‏هاى معرفى شده در هر كدام از آن‏ها دسترسى پيدا كرده و بدين‏سان به منابع مطالعاتى بيشترى دست يازيد. در پايان اين توضيح ضرورى است كه در صورت عدم دسترسى به سايت پس از درج آدرس، ابتدا از كوچك و بزرگ بودن حروف و بالا و پايين بودن خط تيره مطمئن شويد؛ در غير اين صورت با حذف مجموعه‏ى موجود در يك اسلش (/) مى‏توان به خانه‏ى قبلى و نهايتا خانه‏ى اصلى برگشت.

1 . Information Literacy

2 . Clever

3 . Bruner

4 . Search engines

5 . Advance Search