با این که به انتقادات وارده به حقوق کامن لو واقفیم و می دانیم که اندیشمندان بزرگ ایرادهای اساسی به این نظام حقوقی می گیرند و حتی آن را تاثر برانگیز می دانند و گستاخانه آن را بازگشت به سوابق و قواعد گذشته می دانند و استناد به آرا و قضات گذشته را موجب رکود این سیستم حقوقی می دانند ، ولی آیا در قیاس با نظام رومی -  ژرمنی و توسل به کلمات بی روح قانون نظام کامن لو را منعطف تر و برای پیشرفت مستعد تر نمی بینیم ؟ استناد به قانون و ایمان به پایداری و درستی آن افق های روشن پیشرفت را از دیدگان نظام رومی – ژرمنی می گیرد و امکان جهور و رکود نظام حقوقی را مضاعف می کند .

ایمان دادرس به صلاحیت و درستی قانون و تلاش در جهت اجرای دقیق آن بدون توجه به ملاحظات اجتماعی و فردی ، چهره وحشتناک قانون را جلوه گر می نماید و مانند خدای افسانه ای یونان باستان قالب بشریت را از روح خالی کرده و انسان در مقابل قانون موجود بی ارزشی می شود که فاقد هر گونه شخصیت انسانی است . برای مثال می توان آیین دادرسی کیفری در سیستم رومی – ژرمنی یا نظام « قانون نوشته » را نام برد که انسان از دروازه دادسرا با « اصل برائت » وارد می شود و از در دادگاه با « اصل مجرمیت » بیرون می آید و دستگاه عریض و طویل مجازات ، روح انسان را در میان چرخ دنده های خود مانند « گروه محکومین کافکا » خال کوبی می نماید که برای ابد مجرم شناخته شود . فضای وحشت آوری که بر محاکمه نویسنده فوق الذکر سایه افکنده است .                           

امید پیشرفت حقوق هر کشوری تنها در قدرت و استعداد انعطاف آن نهفته است . دادرس نباید تنها در جهت تطبیق عمل متهم با قانون تلاش کند بلکه تلاش دادرس می باید تطبیق واقعیت رفتار متهم به لحاظ شخصیت فردی او با واقعیات موجود اجتماعی زمان خود باشد . دادرس باید از ورای اوراق پرونده و خطوط سترون قانون به ملاحظات اجتماعی  و شخصیت متهم عنایت ویژه داشته باشد تا بدین وسیله گامی برای دور شدن از تحجر قانون و انجماد نظام حقوقی کشور خود برداشته شود . قانون تنها ابزاری است که قاضی در جهت نیل به عدالت در اختیار دارد اتکا زیاده از حد به قانون  آثار خوشایندی را در بر نخواهد داشت و باعث گندیدن حقوق در منجلاب قانون خواهد شد .

آیا ادعای استعداد حقوق کامن لو نسبت به پیشرفت در قیاس با نظام « قانون نوشته » ادعای باطل خواهد بود ؟ آیا تامل در تکامل و رفع ایرادات نظام کامن لو و آرایش و پیرایش آن ارزش دارد ؟ یا توجه به قانون حفاظت از حریم حقوق را تضمین خواهد کرد ؟ .  

                                                                              

                                           افشین غلام پور

 منبع :http://hoghough85.blogfa.com/post-1364.aspx