وبلاگ تخصصی حقوق ایران

كوروش طاهري - وكيل دادگستري 
                                       
بخش يكم

سخنراني داد و دادگري در شاهنامه

كانون وكلاي دادگستري پارس روز ۲۱/۷/۹۰

به نام خداوند جان و خرد كزين برتر انديشه برنگذرد
خداوند نام و خداوند جاي خداوند روزي ده رهنماي
زنام و نشان و گمان برتر است نگارنده بر شده گوهر است.

داد و داگري در شاهنامه

كمسيون هنر كانون وكلاي دادگستري بنا دارد آنچه را كه در توان دارد براي كاستن از سختي كار وكالت به همكاران پيشكش نمايد.تا بتوانيم يك كار لذت بخش تر را براي خود و همكارانمان فراهم نماييم.هنر بخش بزرگي از زندگي است و زندگي بي هنر به راستي كه كشنده و آزاردهنده است.ايرانيان از روزگاران كهن مردماني هنرمند و هنردوست بوده اند.هرجاي اين سرزمين كه شما پا ميگذاريد هنر را به فراواني فراواني ميبينيد.از نگاره هاي تخت جمشيد تا سروده هاي استاد بزرگ توس , و غزلهاي حافظ همه هنر هستند.انسان اساسا هنرمند بوده و زندگي با هنر همواره براي او ارجمند هست.

ماه مهر هم ميان ايرانيان ماه بزرگي است.ميدانيم كه فريدون پس از چيرگي بر دهاك ماردوش جشن مهرگان را پايه گذاري ميكند كه برابر دهم مهر ماه هرسال هست و ايرانيان اين روز را گرامي داشته و در اين روز به جشن و پايكوبي مي پردازند.

همانگونه كه در شاهنامه هم هست دو جشن بزرگ ايرانيان داشته اند.ايرانيان و فرهنگ مردم ايران فرهنگ جشن و شادي است.ايرانيان براي هر روز يك جشن داشته اند.برخي از اين جشن ها مانند جشن نوروز وجشن مهرگان از ديگران سرتر و بزرگتر بوده است, .اين جشن ها بيگمان بهانه داشته اند,هم بهانه ستاره شناسي و اختر شناسي و هم بهانه ميهني و مردمي ... -- جشن نوروز كه به بهانه آغاز سال نو و نيز آسودن جمشيد از سيسد سال كار و رنج و كوشش براي گسترانيدن دادگري در سرزمين ايران بوده است.

جشن مهرگان هم به بهانه پيروزي داد و دادخواهي بر ستم و سنمگري دهاك ماردوش بوده است.پس از هر كار بزرگ و شايسته ايرانيان براي زدودن خستگي جشن ميگرفتند.
بهانه و شوند اختر شناسي اين دو جشن بزرگ ايرانيان هم برابر شدن روز و شب در اين دو جشن (دو روز)مي باشدايرانيان همواره مردماني دانا و دانشمند بوده اند.و از روزگاران نخستين به اين دانش ها دست يافته بودند.نبايد گمان كنيم كه دانش و دانايي ما از نياكانمان بيشتر است.بي گمان آنان از ما داناتر و دانشمندتر بودهاند.نبياد اينگونه بينگاريم كه چون ما ابزار و افزارهاي بيشتري داريم از آنان بيشتر ميدانيم.بايد به ياد داشت كه آنان بي اين ابزارهاي به دستاوردهاي بزرگي رسيده اند.

بايد ازرش اين دانشها رابشناسيم و بيشتر در اين باره بياموزيم و به فرزندانمان بسپاريم و به ديگران هم بياموزانيم.چون فرهنگ ما سراسر هنراست.
يكم مهر نيز در ميان ايرانيان بسيار گرانمايه و گرانپايه است.چون آغاز دانش و دانش اندوزي است.اگر يكم مهر نبود شايد هيچكدام از ما امروز اينجا نبوديم.آن را گرامي ميداريم
۱۵مهر روز دهش و بخشش مي باشد و آن را گرامي ميداريم.
۲۰مهر روز حافظ ميباشد.حافظ انديشمند,فيلسوف,سراينده,مبارز و جنگجو هست.نبايد حافظ را تنها سراينده و شاعر نپنداشت.بلكه او انديشمند بزرگي است كه با ريا و نيرنگ بازي وستم ميجنگد.
ماه مهر را گرامي بداريم و از شادي هاي هاي آن بهره ببريم.
زبان پارسي را بايد نگاهباني كنيم ونبايد از ياد ببريم كه فردوسي يكي از بزرگترين مردان ايران زمين و فرهنگ دوست و فرهنگ دار است.فردوسي در بيش از هزار سال پيش براي پاسباني از فرهنگ و زبان به پا خواست و بنيان هاي فرهنگ را استوار ساخت.ستايش خداوند از زبان فردوسي بسيار زيباست و يكي از زيباترين سروده هاي زبان پارسي است .براي پاسداشت انديشه فردوسي كه شاهنامه را با نام و ستايش خداوند آغاز ميكند من نيز در آغاز سخن اين سروده زيبا را ميخوانيم.
به نام خداوند جان و خرد كزين برتر انديشه برنگذرد

كزين برتر انديشه برنگذرد
خداوند روزي ده رهنماي
خداوند نام و خداوند جاي
فروزنده ماه و ناهيد و مهر
خداوند كيوان و گردان سپهر
نگارنده‌ي بر شده پيكرست
ز نام و نشان و گمان برترست
نبيني مرنجان دو بيننده را
به بينندگان آفريننده را
كه او برتر از نام و از جايگاه
نيابد بدو نيز انديشه راه
نيابد بدو راه جان و خرد
سخن هر چه زين گوهران بگذرد
همان را گزيند كه بيند همي
خرد گر سخن برگزيند همي
ميان بندگي را ببايدت بست
ستودن نداند كس او را چو هست
در انديشه‌ي سخته كي گنجد اوي
خرد را و جان را همي سنجد اوي
ستود آفريننده را كي توان
بدين آلت راي و جان و زبان
ز گفتار بي‌كار يكسو شوي
به هستيش بايد كه خستو شوي
به ژرفي به فرمانش كردن نگاه
پرستنده باشي و جوينده راه
ز دانش دل پير برنا بود
توانا بود هر كه دانا بود
ز هستي مر انديشه را راه نيست
از اين پرده برتر سخن‌گاه نيست

ستايش خداوند از زبان فردوسي بسيار زيباست.
شاهنامه پس از ستايش خداوند و ديگر ستايش ها از پادشاهي كيومرث آغاز ميكند.نخستين پادشاه ايراني كيومرث هست.در اينجا نبايد پادشاه را هانند پادشاهان امروزي بدانيم كه فرمانروايي ميكنند.پادشاه در فرهنگ ايرانيان و در شاهنامه بسيار بزرگتر از يك فرمانرواست.به سخن ديگر همان هنگام كه فرمانرواست از سوي يزدان و آفريدگار نيز دستور دارد تا مردمان را راهبري كرده و به راه راست راهنمايي كند.پادشاه در فرهنگ ايراني پيامبر و موبد و پيشواي ديني هم هست.در دين يهود و ديگر دينها و سرزمين ها هم اينگونه است.هر كدام از اين پادشاهان پيامبر پيشه در راستاي انجام دستور و فرمان يزدان كارهاي آموزشي و ديني گوناگوني انجام ميدهد.

كارهايي كه كيومرث انجام داد ساختن خانه در كوه است. دستور ساختن پوشاك و جامه از پوست پلنگ را ميدهد.همچنين آموزش خوراك خوروش پختن را كيومرث انجام داده است.

فردوسي ميفرمايد:

كيومرث شد بر جهان كدخداي نخستين به كوه اندرون ساخت جاي
سر تخت و بختش بر آمد به كوه پلنگينه پوشيد خود با گروه
از او اندر آمد همي پرورش كه پوشيدني نو بد و نو خوروش

پس از كيومرث چون پسرش سيامك در دادخواهي مردم ايران زمين در برابر ديو كشته ميشود؛نوه او هوشنگ بر ايران فرمانروايي ميكند.

جهاندار هوشنگ با راي و داد به جاي نيا تاج بر سر نهاد
بگشت از برش چرخ سالي چهل پر از هوش مغز و پر از داد دل
چو بنشست بر جايگاه مهي چنين گفت بر تخت شاهنشهي
كه:''بر هفت كشور منم پادشا به هر جاي پيروز و فرمانروا
به فرمان يزدان پيروزگر به داد و دهش تنگ بستم كمر.''
و ز آن پس ؛جهان يكسر آباد كرد همه روي گيتي پر از داد كرد.

يكي از بزرگترين كارهاي هوشنگ پيدا كردن آتش و پيشكش كردن آن به مردم ايران زمين و بنيانگذاري جشن سده كه يكي از جشن هاي بزرگ ايران هنوز هم هست.كه امروزه ايرانيان در روز دهم بهمن هر سال با برافروختن آتش آتش را گرامي ميداريم.

پس از هوشنك پسر او تهمورث به پادشاهي ايران زمين ميرسد.
پسر بد مر او را يكي هوشمند گرانمايه تهمورث ديوبند
بيامد به تخت پدر بر نشست به شاهي كمر بر ميان بر ببست
همه موبدان را ز لشكر بخواند به خوبي چه مايه سخنها براند
چنين گفت:''كه امروز تخت و كلاه مرا زيبد و تاج و تخت و گنج و سپاه
جهان از بديها بشويم ،به راي پس آنگه كنم ،در كيي،گرد پاي
ز هر جاي كوته كنم دست ديو كه من بود خواهم جهان را خديو
هر آن جيز كه اندر جهان سودمند كنم آشكارا گشايم ز بند''

از كارهاي بزرگ و سودمندي كه تهمورث انجام داد كشتن ديو –نماد ستم و ستمگري در فرهنگ ايران بوده و هست –و همچنين نخ ريسي و پشم ريسي ؛براي فراهم كردن پوشش و جامه مردمان ،رام كردن پرندگان كوهي مانند مرغ و ماكيان و سر انجام وادار كردن ديوان به آموزش نوشتن بود.فردوسي ميفرمايد:

پس از پشت ميش و بره پشم و موي بريد و به رشتن نهادند روي
نبشتن به خسرو بياموختند دلش را چو خورشيد بفروختند

پس از تهمورث ؛جمشيد ، كه يكي از بزرگترين پادشاه-پيامبر ايراني در اوستا و شاهنامه هست ،به پادشاهي و پيامبري رسيد.بي گمان همه ما در باره جام جم –كه همان جام جهان نماي جمشيد هست - بسيار شنيده ايم ،كه جامي بوده كه جمشيد با نگريستن در آن از رويدادهاي هر گوشه جهان آگاه مي شده است.كه امروزه نامگذاري كاربردي آن سدا و سيماي ايران است كه به ''جام جم ''نامور است.روزگار فرمانروايي و پادشاهي جمشيد يكي از پر فراز و نشيب ترين روزگار ايرانيان ميباشد.

چو گيتي سر آمدبر آن ديوبند ، جهان را همه پند او سودمند،
گرانمايه جمشيد فرزند اوي ، كمر بست يكدل ،پر از پند اوي
بر آمد بر آن تخت فرخ پدر به رسم كيان بر سرش تاج زر
كمر بست با فر شاهنشهي جهان گشت ،سر تا سر ،او را رهي
زمانه بر آسود از داوري به فرمان او ،ديو و مرغ و پري
''منم-گفت:با فره ايزدي همم شهرياري همم موبدي
بدان را ز بد دست كوته كنم روان را سوي روشني ره كنم ''

جمشيد در روزگار پادشاهي خود كارهاي بسياري براي ايرانيان انجام داد ميتوان به كارهاي زير از وي ياد كرد.
جمشيد بنيانگذار گروه (طبقه)بندي مردمان در ايران زمين هست.نبايد گروه بندي مردمان ستمگرانه بدانيم .بهتر است از اين جايگاه وگوشه كه طبقه و گروه بندي مردمان براي سامان دهي كارهاي مردم است, به آن بنگريم.چون هركسي بايد بر پايه توان خويش در گروه مردمان جاي گيرد.ميدانيم كه كه اين جايدهي بستگي به دستمايه هاي گوناگوني مانند گرايش كسان به آن پيشه,توانايي فرد و...دارد.
ايرانيان همواره در گروههاي گوناگوني مانند سپاهيان,دبيران,موبدان,دهقانان ،آهنگران،زرگران،شيشه گران وپيشه وران...جاي داشتند.

فردوسي در گروه دهقانان جاي دارند.دهقان آن گروه از مردم هست كه زمين دار است.دارايي دارد. و ميتواند افزون بر زندگي روزانه كارهاي ديكري مانند كارهاي فرهنگي يا ديواني و مانند آن را انجام دهد.

http://iranbar.org/far03p119.php#358