وبلاگ تخصصی حقوق ایران

حجت الاسلام والمسلمين احمد عابديني 
                                       
نشست علمي- تخصصي بررسي فقهي- تاريخي مجازات رجم با حضور صاحب نظران حوزوي در قم برگزار شد.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، حجت الاسلام والمسلمين احمد عابديني در اين نشست علمي كه در موسسه فرهنگي فهيم برگزار شد، با ذكر اين مطلب كه مبناي اصولي احكام طهارت و صلاه و نظاير آن با احكام حدود متفاوت است، گفت: روايات در خصوص زناي محصنه بسيار است، ولي اگر نگاه دقيق و تخصصي به اين روايات بيندازيم به اين نتيجه نمي‌رسيم كه اين روايات دلالت بر وجوب رجم كرده باشد.

وي افزود: در اكثر اين روايات نقل شده است كه از امام سوال شده است كه كسي كه چنين عملي انجام دهد چه مي‌شود و امام فرموده است، رجم مي‌شود؛ در اينجا دو نوع احتمال وجود دارد كه اولين احتمال، آن كه ممكن است امام با توجه به اين كه در بين مردم مي‌زيسته اند با زبان عرفي مردم سخن گفته باشند كه مفهوم، آن اين مي‌تواند باشد كه اگر كسي چنين عملي انجام داد، حكومت وقت او را رجم مي‌كند؛ احتمال دوم اين كه بگوييم منظور امام اين است كه اين رجم در مقام حكم الهي است و همچون شمشير عدالتي كه بالابرده مي‌شود، ولي پايين نمي آيد، به منظور ايجاد خوف از عاقبت عمل وضع شده باشد.

اين محقق و پژوهشگر حوزوي ادامه داد: يكي از دلايلي كه به عنوان اين ادعا مطرح مي‌كنيم كه ائمه اطهار(ع) وجوب حكم را بيان نكرده‌اند اين است كه اولا در هيچ زماني اين حكم با تمام شرايط آن اعمال نشده است و دوم آن كه به قدري موانع سخت در برابر احراز شرايط براي اجراي حكم رجم در اسلام وضع شده است كه به طور كلي اجراي آن را در شرايط طبيعي، غير ممكن كرده است.

وي اضافه كرد: وجوب حضور چهار شاهد عادل با شرط خاصي كه اسلام براي مشاهده عمل براي صدور حكم رجم وضع كرده است، امكان احراز را به صفر رسانده است؛ در بحث اقرار به اين عمل نيز احكامي وجود دارد كه باز هم هيچ انسان عاقلي را با آن شرايط رجم نمي كنند؛ حتي اگر چهار بار اقرار نيز از سوي وي انجام شود. پس از خوردن اولين سنگ اگر اين شخص فرار كرد ديگر كسي حق ندارد وي را تحت پيگرد قرار دهد؛ حتي اگر بعد از چهار اقرار، دوباره آن را انكار كرد، اقرارهاي او از بين مي‌رود؛ پس اسلام در اين موضوع سعي كرده است روش تنبيه شرطي و تربيتي را در پيش بگيرد و به فرد توصيه به توبه و بازگشت مي‌كند تا تلاش براي نابودي وي.

حجت الاسلام والمسلمين عابديني در خصوص شرط علم قاضي براي صدور حكم رجم براي زاني محصنه، عنوان كرد: تعداد زيادي از فقها چنين حكم كرده اند كه علم قاضي در حدود الهي حجت نيست، بلكه در مستند سازي حقوق الناس حجت است؛ آنچه از مشي بزرگان دين بر مي‌آيد اين است كه آنان در مورد گناهان جنسي به دنبال بينه شرعي بودند كه بازهم ايجاد نمي‌شد و به همين خاطر اين حدود را اجرا نمي كردند، بلكه اكثرا شيوه تربيت و متنبه كردن افراد را در پيش مي‌گرفتند.

وي در پاسخ به اين سوال كه چرا اين حكم در زمان پيامبر(ص) و امام علي(ع) اجرا شده است، خاطرنشان كرد: به طور كلي با تحقيقي كه سال‌ها در اين زمينه انجام داده ام، به اين نتيجه رسيده ام كه رواياتي كه در اين گونه موارد ذكر شده از لحاظ سندي ضعيف و از لحاظ دلالي اضعف است؛ در حالي كه بيشتر روايات قوي از نظر سندي و دلالي برعكس اين روايات است؛ مثل بسياري از رواياتي كه امام علي(ع) به عمر‌بن‌خطاب اجازه رجم و اجراي حدود را با براهين دقيق نمي دادند.

اين استاد حوزه با بيان اين كه در خصوص پيامبر(ص) تنها يك مورد اجراي حكم رجم ذكر شده است كه در اين زمينه نيز برخي از مورخان و سند شناسان از وقوع اين حادثه نيز اطمينان ندارند، تصريح كرد: در اين ماجرا شخصي به معاذ بن مالك كه بنا بر نقل‌هاي صورت گرفته، شخصي ساده لوح و مقام طلب بوده است به قصد اين كه در وصف وي آيه اي نازل شود، چنين ادعايي را در محضر پيامبر(ص) انجام مي‌دهد و حضرت نيز چهار مرتبه روي خود را بر مي‌گردانند و وي را به توبه نصيحت مي‌كنند كه وي نمي پذيرد و در آخر كه به اجراي حكم دستور مي‌دهند، وي را به جايي مي‌برند و سنگسار مي‌كنند. وقتي اولين سنگ‌ها به وي اصابت كرد، معاذ فرار كرد و زبير با استخوان پاي شتري وي را بر زمين مي‌اندازد و بقيه مردم وي را مي‌كشند؛ وقتي ماجرا را براي پيامبر(ص) تعريف مي‌كنند، حضرت به شدت ناراحت مي‌شوند و فرمودند «اگر علي(ع) با شما بود، گمراه نمي‌شديد» و سپس فرمان دادند كه از بيت المال ديه اين مرد به خانواده‌اش پرداخت شود.

اين محقق و پژوهشگر حوزوي خاطرنشان كرد: در بحث حدود از آنجايي كه احتياط و برائت در مقام همسان در كنار هم قرار مي‌گيرند، هر دو عنصر موجب مي‌شود تا حاكم از اجراي حدود تا حد توان جلوگيري كند، بر عكس مباني اصولي مربوط به طهار و صلاه و... كه احتياط و برائت در مقام عكس در مقابل هم ظاهر مي‌شوند؛ به طور كلي «رجم» در ادبيات قرآني نيز معناي سنگسار نمي‌دهد، بلكه به آن معني است كه شخصي را با تندي از كنار خود دور كنيم كه اين معنا در مورد شيطان نيز به كار رفته است و خداوند به جاي نابودي شيطان، او را رجم يا از درگاه خود رانده است.

حجت الاسلام عابديني خاطرنشان كرد: اجراي حكم سنگسار در اديان يهود و مسيحيت بود و اسلام نيز اين رجم را پذيرفت تا اولا از سوي پيروان اين اديان متهم به انكار اديان پيشين نشود و همچنين به گناهكاران و زانيان چراغ سبز نشان ندهد.

به گزارش مركز خبر حوزه، استاد فقه و علوم قرآني حوزه علميه اصفهان با بيان اين مطلب كه رجم و سنگسار زاني به شكلي كه بعدها نيز مرسوم شده است، با دستور عمر‌بن‌خطاب صورت گرفته است كه مورد انتقاد شديد امام علي(ع) نيز واقع شده بود، عنوان كرد: اميرالمومنين(ع) در خطبه شقشقيه با انتقاد از عمر به دليل وجود جامعه خشن و اجراي احكام خشونت بار، سعي داشتند اين مطلب را عنوان كنند كه اسلام دين تربيت و رحمت است اين خشونتي كه از سوي عمر رايج شده است، ديني و خدايي نيست.