نکاتی در مورد سهام سرمایه
همان طوری که می دانیم تفاوت اصلی شرکت سهامی با شرکتهای غیر سهامی در این است که شرکتهای سهامی موظف به چاپ برگ سهام برای سرمایه شرکت هستند، در صورتی که شرکتهای غیر سهامی چنین اجازه ای را ندارند.
1-2- حق تقدم در خرید سهام جدید
علت به وجود آمدن حق تقدم در خرید سهام جدید برای سهامداران موجود شرکت،که در واقع مالکین شرکت هستند،افزایش سرمایه شرکت می باشند .
عوامل افزایش سرمایه به شرح زیر می باشد :
الف )افزایش سرمایه به وسیله افزایش ارزش اسمی سهام موجود
ب )افزایش سرمایه به روش توافق با بستانکاران و صاحبان اوراق قرضه،به سهام جدید
ج )افزایش سرمایه ازمحل سرمایه تحصیل شده یاسرمایه پرداخت شده غیر رسمی
د ) افزایش سرمایه با قبول سهامداران جدید
ه ) صدور سهام جدید با حق تقدم برای سهامداران قبلی (موجود)
الف) افزایش سرمایه به وسیله افزایش ارزش اسمی موجود:
سرمایه شرکت سهامی را می توان از طریق افزایش مبلغ اسمی سهام با توافق کلیه سهامداران اضافه نمود.
بنابراین اولا“ شرکت سهامی اجازه افزایش سرمایه ازروش افزایش بهای اسمی سهام شرکت رادارد،ثانیا“ مبلغ افزایش سرمایه تماما“بایستی به طورنقد توسط سهامداران به حساب بانکی شرکت پرداخت گردد.
ب) افزایش سرمایه به روش توافق با بستانکاران و صاحبان اوراق قرضه به سهام جدید:
حسابهای پرداختنی بایستی لاجرم از محل وجوه نقد (دارائی) یا از محل دارائی جنسی شرکت بازپرداخت گردند.
در صورت توافق بستانکاران و تصویب کلیه سهامداران شرکت به جای پرداخت وجه نقدبه بستانکاران و دارندگان اسناد پرداختنی از شرکت، پس از ثبت افزایش سرمایه و انتشار آگهی آن در روزنامه رسمی کشور، رسما“ به جای وجه نقد برگ سهام افزایش سرمایه تحویل شده و بدهی هابه سهام سرمایه تبدیل می شود.
مثال :
فرض کنید که شرکت سهامی ایران خودرو به هریک از آقایان الف و ب مبلغ 1500000 ریال بدهکار است و آقای م نیز از شرکت یک برگ سفته به مبلغ 1000000 ریال دریافت داشته است.
هر سه نفر با سهامداران شرکت توافق نموده اند که به جای طلب خود سهام جدید شرکت را دریافت کنند، سهام شرکت 800 سهم 10000 ریالی بود که 400 سهم 10000 ریالی دیگربه عنوان افزایش سرمایه برای سه نفرنامبرده تصویب
و درروزنامه رسمی کشور آگهی گردیدوسپس معاوضه بدهی شرکت با سهام سرمایه به عمل آمد.
ثبت این عمل در دفترروزنامه شرکت سهامی ایران خودرو به قرار زیر است :
حساب حسابهای پرداختنی ( بستانکاران) 3000000
حساب اسناد پرداختنی 1000000
حساب سهام سرمایه(عادی یا ممتاز) 4000000
تحویل سهام سرمایه جدید به جای طلب به آقایان الف و ب و م
فرض کنیدسهام جدیدشرکت دربازاربه بهای هرسهم 12000ریال قیمت داشته باشددراین صورت مبلغ 800000 ریال صرف سهام نصیب شرکت می شود و ثبت تبدیل بدهی به سهام سرمایه به
صورت زیر در دفترروزنامه شرکت به عمل خواهد آمد :
حساب حسابهای پرداختنی (بستانکاران) 3000000
حساب اسناد پرداختنی 1000000
حساب وجوه نقد (جاری بانکی) 800000
حساب سهام سرمایه (عادی یا ممتاز) 4000000
حساب صرف سهام 800000
تحویل سهام جدیدسرمایه،به جای طلب به آقایان الف و ب و م به قیمتی بیش از بهای اسمی سهام جدید
ج ) افزایش سرمایه از محل سرمایه تحصیل شده یا سرمایه پرداخت نشده غیر رسمی :
شرکت سهامی می تواند به جای پرداخت وجه نقد بابت سود سهام به سهامداران، سهام افزایش سرمایه منتشر و صادر نموده و به سهامداران تحویل دهد، این سهام را اصطلاحا“ سهام جایزه می گویند.
د ) افزایش سرمایه با قبول سهامدارن جدید:
شرکت سهامی می تواندباصدورسهام جدیدوفروش آن به صورت نقدی بین سهامداران موجودویا سهامداران جدید یعنی باقبول سهامداران جدید،سرمایه شرکت راافزایش دهد.
ه )صدورسهام جدیدباحق تقدم برای سهامداران قبلی(موجود):
صاحبان سهام شرکت درخریدسهام جدیدحق تقدم دارند واین حق تقدم قابل نقل وانتقال بوده و مهلتی که طی آن سهامداران می توانندحق تقدم مذکوررااعمال نمایند کمتراز شصت روزازروزشروع پذیره نویسی تعیین می گردد.
نمونه ای از برگ گواهی حق تقدم درخرید سهام جدید :
بسمه تعالی
شرکت سهامی عام فرحزاد – مرکز اصلی ...
سرمایه 400000 سهم 100ریالی تمام پرداخت شده
گواهی نامه حق تقدم خرید سهام
صاحب این گواهی نامه به نام آقای/خانم ......... فرزند .......
دارنده شناسنامه شماره ........ حق پذیره نویسی و خرید سهام عادی/ ممتاز به تعداد........سهم براساس شرایط و مشخصات سهام جدید را دارد.
مدت اعتبار این برگ تا پایان روز......ماه...... سال .......می باشد.
ضمنا“ نامبرده حق انتقال این گواهی را دارد.
مکان مراجعه بانک .............شماره حساب بانکی شرکت ...............
مهر وامضاء هیات مدیره شرکت
فرخزاد
میزان افزایش سرمایه 2000000 سهم 1000 ریالی است به بهای هر سهم 4000 ریال برای دارندگان حق تقدم در خرید سهام عرضه شده است.
مثال :
آقای الف وخریدارحق تقدم خرید 1000 سهم جدید ازاو جمعا“ 2000 سهم جدید را به بهای هر سهم 4000 ریال خریداری کرده باشند در نتیجه،چون بهای اسمی سهام شرکت هر سهم 1000 ریال است و به نرخ ترجیحی 4000 ریال برای سهامداران،سهام جدیدرا فروخته است لذا هر سهم 3000 ریال صرف سهام دارد.
یعنی ثبت روزنامه شرکت فرحزاد برای فروش 2000 سهم جدید عبارتست از :
درتاریخ فروش سهام جدید)حساب وجه نقد 8000000
سهام سرمایه 2000000
صرف سهام 6000000
بابت فروش 2000 سهم جدید با حق تقدم
2-2- حق خرید سهام برای مدیران
الف ) سهام هیات مدیره
ب ) سهام مدیران داخلی شرکت
الف ) سهام هیات مدیره
مدیران بایدتعداد سهامی راکه اساسنامه شرکت مقررکرده است، دارا باشند. این تعداد سهام نباید از تعداد سهامی که به موجب اساسنامه جهت دادن رای در مجامع عمومی لازم است، کمتر باشد.
از نظر ثبت در حسابها خرید سهام وثیقه،مانند خرید سهام توسط سایر سهامداران در حساب وجوه نقد شرکت بدهکارودرحساب سهام سرمایه شرکت بستانکارمی گردد،لیکن وثیقه شدن این سهام بایستی درحسابهای انتظامی ثبت شود.
ب ) سهام مدیران داخلی شرکت
در مورد ملزم بودن مدیر عامل و مدیران داخلی یعنی مدیران قسمت های مختلف شرکت به خرید سهام سرمایه شرکت و وثیقه گرفتن سهام شرکت آنان مسکوت می باشد.
چون هدف از ایجاد حق خرید سهام به تعداد معین برای مدیران داخلی و یا کلیه کارکنان شرکت در واقع سهیم نمودن آنان در سود شرکت وتشویق آنان برای کارکرد در جهت شرکت می باشد.بایستی خرید سهم دارای جاذبه باشد.
3-2- اوراق قرضه قابل تبدیل به سهام
به کار انداختن سرمایه که وجوه نقد مهمترین بخش سرمایه هر فرد یا موسسه را تشکیل می دهد یکی از عملیات مداوم صاحب سرمایه می باشد.
مثال :
شرکت سهامی عام بندرعباس مبلغ 50000000 ریال اوراق قرضه 12% را که با حق تبدیل به سهام در سال 1371منتشر و فروخته بود، با رعایت قوانین تجارت با سهام افزایش سرمایه در سال 1376 تعویض نمود .
سهام افزایش سرمایه صد میلیون ریال بودکه پنجاه میلیون ریال آن برای تبدیل اوراق قرضه و پنجاه میلیون ریال دیگر از سهام افزایش سرمایه به بهای هر سهم 11000 ریال به متقاضیان جدید فروخته شد.
بهای اسمی سهام شرکت بندرعباس هر سهم ده هزار ریال است.
مطلوبست :
ثبت عملیات فوق در دفترروزنامه شرکت سهامی عام بندرعباس به فرض انجام این عمل در تاریخ ا / 7 / 1376
حل :
ابتدا صرف سهام، سهام فروخته شده به متقاضیان جدید محاسبه میشود
تعداد سهام فروخته شده 5000 = 10000 ÷ 50000000
بهای سهام فروخته شده به متقاضیان 55000000=11000× 5000
صرف سهام، سهام فروخته شده 5000000= 50000000 -55000000
ثبت دفتر روزنامه در شرکت بندرعباس
1 / 7 / 74 حساب اوراق قرضه پرداختی 50000000
حساب وجوه نقد شرکت 55000000
حساب سهام سرمایه 100000000
حساب صرف سهام 5000000
4-2- سهام ممتاز قابل تبدیل به سهام عادی
سهام سرمایه شرکتهای سهامی می تواندبه صورت سهام عادی و بخشی نیز به صورت سهام ممتاز باشد. سهام عادی رامعمولا“سهامداران اصلی شرکت خریداری می کنندوخرید سهام ممتازهم برای سهامداران اصلی و هم برای سهامداران دیگر آزاد بوده وطبق شرایط پذیره نویسی قابل خرید می باشد.
حق تبدیل سهام ممتازبه سهام عادی معمولا“درتاریخهای مشخصی معین می گرددودرموقع ارائه سهام ممتاز جهت تبدیل به سهام عادی، بایستی شرکت اوراق سهام ممتاز بازپس گرفته راباطل نموده وازاوراق سهام عادی به نام سهامدارتحویل دهنده سهام ممتازصادروتحویل وی دهد.
مثال 2 :
فرض کنید که شرکت سهامی عام گلبهار 1700سهم 5000 ریالی ممتاز رابا 5100 سهم عادی2000ریالی درتاریخ 1 / 5 / 1374 تعویض کند یعنی هر سهم ممتاز به سه سهم عادی تبدیل شوند در ابتدای تاسیس سهام ممتاز شرکت با 100 ریال صرف سهام به خریداران فروخته شده باشد در این حالت ثبت روزنامه تبدیل سهام ممتاز شرکت سهامی عام گلبهار را به سهام عادی بنویسید.
حل :
مجموع سهام ممتاز سرمایه شرکت گلبهار 8500000 = 5000 × 1700
مانده حساب صرف سهام ممتاز 170000= 100 × 1700
بهای اسمی 5100 سهم عادی شرکت گلبهار 10200000= 2000 ×5100
زیان حاصله تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی
1530000 = ( 170000 + 8500000 ) - 10200000
ثبت تبدیل دردفتر روزنامه شرکت سهامی عام گلبهارعبارتست از:
1 / 5 / 1374 حساب سهام ممتاز سرمایه 8500000
حساب صرف سهام ممتاز 170000
حساب سود تقسیم نشده ( سود انباشته ) 1530000
حساب سهام عادی سرمایه 10200000
بابت تبدیل 1700 سهم ممتاز به 5100 سهام عادی شرکت
5-2- باز خرید سهام ممتاز
ممکن است دراساسنامه شرکت سهامی عام صادر کننده سهام ممتاز، بازخرید سهام ممتاز پیش بینی شده باشد.
هدف از بازخرید سهام ممتاز منحصرا“ ایجاد تساوی حقوق بین سهامداران بوده و از طرف دیگر حذف تعهد شرکت مثلا“ در قبال سود سهام ممتازنیز در بالا بردن منابع شرکت و در نتیجه کارائی شرکت موثر می باشد.
درتاریخ بازخرید سهام ممتاز( یا هرگونه سهام عادی)
حساب سهام ممتازسرمایه شرکت بدهکاروصفرمی گردد
و در مقابل حساب وجوه نقد شرکت بابت پرداخت بهای سهام ممتاز بایستی بستانکار شود.
چنانچه موقع بازخرید سهام ممتاز، سهام ممتاز به مبلغی بیش از بهای دفتری آنها بازخرید شوند بایستی تفاوت بهای اسمی و مبلغ پرداختی بابت بازخرید از محل حساب تقسیم سود انباشته یا حساب سود تقسیم نشده بدهکارووجوه نقد بستانکار گردد.
6-2- تجزیه سهام و مقایسه سود سهمی
بعضی از شرکتهای سهامی به منظور افزایش امکانات و ایجاد سهولت بیشتر برای جذب سهامدار به خرید سهام شرکت، به تجزیه سهام متوسل می شوند.
اگر سهام سرمایه شرکت در مقابل سهام تجزیه شده به مبلغی کمتراز ارزش اسمی قبلی تجزیه شوندمازاد سهام تجزیه شده قبلی باید در حساب مازادسهام سرمایه تجزیه نشده نشان داده شود.
حسابداری تحت تاثیر محیطی که در آن عمل می کند شکل می گیرد.حسابداری در ایران متفاوت از سایر کشورها است ودارای تنوع وعدم یکنواختی است .این تنوع ،زاییده انواع محیط های تجاری در سراسر جهان واین واقعیت می باشد که حسابداری به محیط خود حساسیت دارد .
اطلاعات حسابداری مالی عمدتا به سمت نیازهای سرمایه گذاران
واعتبار دهندگان جهت می گیرد و“فایده مندی در تصمیم ”معیار غالب برای قضاوت کیفیت آن به شمارمی رود.
متغیرهایی که تکامل حسابداری را شکل میدهندعبارتنداز:
1-روابط بین واحد تجاری وفراهم کنندگان سرمایه
2-روابط سیاسی واقتصادی با سایر کشورها
3-سیستم های قانونی
4-سطح تورم
5-اندازه وپیچیدگی موسسات تجاری،مهارت مدیریت وجامعه مالی وسطح آموزش
6-فرهنگ
تبادل نظر و افزایش سطح علمی و آشنایی بیشتر با قوانین و مقررات.منبع مقالات حقوقی برای کار تحقیقی 1 و 2 حقوق,پايان نامه كارشناسي ارشد حقوق و پاسخ به سوالات کاربران,نقد و بررسی قوانین و دکترین حقوقی و همچنین انعکاس آخرین اخبار حقوقی,معرفی کتب حقوقی, وبلاگ ها و سایت های حقوقی,نمونه سوالات حقوقی(دانشگاه،كارشناسي ارشد،حقوق،وکالت)و آموزشهاي حقوقي,جزوات حقوقی و منابع آزمون وکالت،کانون وکلا دادگستری،شیوه های قبولی در آزمون وکالت،بخشی از اهداف این پایگاه می باشد.
