وبلاگ تخصصی حقوق ایران

فصل چهارم ـ معافیتها

بخش اول ـ معافیت تحصیلی

 ماده 31ـ
 دانش آموزان دانشسراها ،  چهارساله آخر دوره متوسطه ، هنرآموزان هنرستانها و آموزشگاههای فنی و حرفه ای که ارزش تحصیلی دیپلم آنها از ....

طرف مراجع صلاحیت دار معادل متوسط کامل شناخته شده  و دانشجویان وهنرجویان دانشگاهها ومؤسسات آموزش عالی اگر در حین تحصیل به سن مشمولیت برسند تا زمانی که به تحصیلات خود ادامه می دهند، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود .

ماده 32ـ
 طلاب علوم دینی که قبل از رسیدن به سن مشمولیت و یا اعزام هم طبقه خود طبق ضوابط شورای مدیریت حوزه علمیه قم و یا نماینده رسمی آن در شهرستانها به تحصیل اشتغال ورزند در مدت تحصیل می توانند از مزایای ماده 31 قانون استفاده کنند . ارزشیابی میزان تحصیل با شورای مدیریت و یا نماینده آن خواهد بود .

تبصره ـ مشمولان دیپلمه که دوره سطح ویا حداقل 6 سال دوره خارج را گذرانده باشند به ترتیب همانند مشمولان لیسانس و دکتر خواهند بود و چنانچه بدون دیپلم دوره های مذکور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق دیپلم و فوق لیسانس می باشند و در هر صورت طلابی که به درجه اجتهاد نایل گردند همانند مشمولین دکترا می باشند .

ماده 33ـ
 صدور کارت معافیت تحصیلی دانش آموزان وهنر جویان و دانشجویان و طلاب علوم دینی موکول به گواهی اشتغال به تحصیل آنان از طرف مقامات صالحه بوده و مدت اعتبار آن یکسال تمام است .

ماده 34ـ
 دانش آموزان و هنر جویان و دانشجویان وطلاب علوم دینی مشمول به محض ترک تحصیل یا اخراج ویا فراغ از تحصیل باید برای انجام خدمت دوره ضرورت خود را معرفی کنند .

مقامات مسئول مکلفند صورت اسامی این قبیل مشمولانی را با ذکر مشخصات کامل ونشانی و رشته تحصیلی به طور انفرادی و بدون تأخیر به سازمان وظیفه عمومی محل ارسال دارند .

 تبصره 1ـمشمولانی که با داشتن معافیت تحصیلی در خارج از کشور تحصیل می کنند پس از ترک تحصیل یا فراغ از تحصیل موظفند حداکثر ظرف یکسال خود را به سازمان وظیفه عمومی مربوط در داخل کشور معرفی کنند .

تبصره 2ـ مقامات مسئول حسب مورد موظفند ارزش تحصیل این قبیل مشمولان را از تاریخ تسلیم مدارک حداکثر ظرف دو ماه تعیین و به آنان تسلیم و مراتب را به اداره وظیفه عمومی اعلام کنند .

 ماده 35ـ
 مشمولان دیپلمه که باداشتن برگ آماده به خدمت یا برگ معافیت موقت از خدمت دوره ضرورت در مسابقه ورودی یکی از دانشگاهها یا مؤسسات آموزش عالی داخل کشور قبول شده تا زمانی که به تحصیل اشتغال دارند ، می توانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند مشروط به اینکه دارای غیبت غیر موجه نباشند این معافیت فقط برای یکبار داده خواهد شد .

ماده 36 ـ
 فارغ التحصیلان دیپلمه در صورتی که از نظر مقررات این قانون و بنا به گواهی وزارت فرهنگ و آموزش عالی حائز شروط اشتغال به تحصیل در خارج از کشور باشند و ادامه تحصیل آنان در رشته های مورد تأیید وزارت فرهنگ و آموزش عالی باشد می توانند با استفاده از مقررات معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مسافرت کنند .

ماده 37 ـ
 دانش آموزانی که قبل از سن مشمولیت بخواهند در خارج از کشور ادامة تحصیل دهند در صورتی که مورد تأیید وزارت آموزش و پرورش باشد می توانند از معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در خارج از کشور استفاده نمایند .

 تبصره ـ
 فرزندان ایرانیان مقیم خارج از کشور و فرزندان مأمورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور همچنین کسانی که قانوناُ تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند تا اخذ دیپلم ازمقررات این ماده مستثنی بوده و ادامه تحصیل آنان در رشته های عالی و دانشگاهی با تأیید وزارت فرهنگ و آموزش عالی بلامانع خواهد بود .

ماده 38ـ
 آئینامه اجرائی مواد این بخش از طرف وزارتخانه های کشور ، دفاع ، سپاه . آموزش و پرورش  و فرهنگ و آموزش عالی وبا کسب نظر از شورای مدیریت حوزه علمیه قم و ادارة وظیفه عمومی تهیه وتصویب وبه موقع اجراء گذاشته خواهد شد .

بخش دوم ـ معافیت پزشکی

ماده 39ـ
مشمولان خدمت وظیفه عمومی از نظر وضع مزاجی و استعداد جسمی و روانی به چهاردسته به شرح زیر تقسیم می شوند:

 1ـ کسانی که از نظر جسمی و روانی سالم وقادر به انجام خدمت هستند .

2ـ کسانی که به علت نقص عضو یا ابتلاء به بیماری از سلامتی کامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غیر رزمی می باشند .

3ـ کسانی که به علت عدم رشد یا ابتلاء به بیماری   موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نیستند .

4ـ مشمولانی که به علت نقص عضو یا ابتلاء به بیماری جسمی و یا روانی به طور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نیستند .

تبصره 1ـ نحوه طبقه بندی مشمولان وطرز معاینه وضوابط معافیت پزشکی آنها به موجب آئیننامه معاینه پزشکی مشمولان خدمت وظیفه عمومی خواهد بود که وسیله ستاد مشترک تهیه وبه تصویب وزارتخانه های بهداری ، کشور ، دفاع وسپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد رسید .

تبصره 2ـ مشمولان موضوع بند 2 این ماده که برای انجام خدمت در مشاغل غیر رزمی نیروهای نظامی یا انتظامی اختصاص داده می شوند ، آن قسمت از برنامه آموزش عملی و نظامی را که به تشخیص کمیسیون پزشکی مراکز آموزش نیروهای مسلح با سلامتی آنان منافات داشته باشد انجام نخواهد داد .

ماده 40ـ
به مشمولانی که به علت ابتلاء به بیماری موقتاً قادر به خدمت دوره ضرورت نباشند برای مدتی که شورای پزشکی تعیین می نماید ودر هر مال متجاوز از یکسال نخواهد بود معافیت موقت پزشکی  داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بیماری به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نیز قادر به انجام خدمت نباشند به طور دائم ازخدمت دوره ضرورت معاف خواهندشد .

 تبصره 1ـ مشمولان پزشک فقط در صورتی معاف دائم از خدمت دوره ضرورت شناخته می شوند که قادر به اشتغال به حرفه طبابت نباشند . آن تعداد از مشمولین پزشک خدمت دورة ضرورت  که از سلامتی کامل برخوردار نیستند لیکن قادر به طبابت می باشند ، به خدمت دوره ضرورت اعزام می گردند و برابر نظر شوراهای پزشکی از خدمت سنگین معاف خواهندشد .

تبصره 2ـ در زمان جنگ یا بسیج همگانی  می توان افرادی را که زمان صلح به علل پزشکی یا تکفل از خدمت دوره ضرورت معاف شده اند نیز به خدمت احضار کرد.

ماده 41ـ
 معاینه مشمولان وسیله یکنفر پزشک از نیروهای مسلح انجام می شود ودر صورت نبودن پزشک  نیروهای مسلح از پزشکان غیر نظامی که صلاحیت آنان وسیله بهداری  و فرماندار یا بخشدار محل تأیید شده باشد استفاده خواهد شد .

تبصره 1ـ اظهار نظر در مورد معافیت پزشکی مشمولان باید توسط سه نفر پزشک که مورد تأیید رئیس بهداری و فرماندار محل باشند انجام شود و رأی اکثریت این پزشکان معتبر است .
تبصره 2ـ مدیران عامل بهداری هر استان موظفند پزشکان مورد نیاز شوراهای پزشکی موضوع تبصره را تعیین و به فرمانداری محل معرفی نمایند .

ماده 42ـ
 در صورتی که مشمولان در حین خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو یا بیماریهائی شوند ، پس از اتمام مدت معالجه که کمتر از 6 ماه نباشد طبق نظر شورای پزشکی بیمارستانهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی که مورد تأیید عقیدتی ـ سیاسی در نیروی مربوطه هستند قادر به انجام خدمت نباشند از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود .

تبصره ـ دوران معالجه مشمولان موضوع این ماده جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب می گردد.

ماده 43ـ
چنانچه رئیس اداره وظیفه عمومی ظرف 5 سال به نحوی اطمینان حاصل نماید که مشمولی با تقلب و دسیسه در معاینه  یا برخلاف این قانون و آئین نامه معاینه و معافیت پزشکی از خدمت دوره ضرورت معاف تشخیص داده شده از این قبیل مشمولان توسط شورای عالی پزشکی شامل 5 نفر از پزشکان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تشکیل می گردد معاینه مجدد بعمل خواهد آمد و نظر این شورا قطعی و لازم الاجراء است .

بخش سوم ـ معافیت کفالت

ماده 44ـ
مشمولان زیر حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف می باشند:

          الف ـ یگانه مراقب ونگهدارنده پدریا جد یا برادر ویا مادر یا جده یا خواهر که قادر به اداره امور خود نباشند .

          ب ـ یگانه سرپرست و نگهدارنده برادر یا خواهر صغیر .

          ج ـ یگانه سرپرست خواهر مجرد در صورتی که تا سن 24 سالگی مجرد باشد .

          د ـ از 2 یا 3 برادر واجد شرایط اعزام به خدمت یکی از آنان تا خاتمه خدمت دیگری به خدمت دوره ضرورت یا احتیاط اعزام نخواهد شد و ترتیب تقدم در اعزام برمبنای سن مشمول خواهد بود .

    ه ـ مشمولین غیر غایبی که دارای همسر یا فرزند تحت تکفل می باشند تا تصویب و اجرای لایحه مذکور در ماده 55 این قانون در زمان صلح .

بدیهی است پس از تصویب و اجرای لایحه مذکور به شرط نداشتن مانع دیگری مشمولین فوق به خدمت اعزام خواهندشد .

تبصره 1ـ
 مشمولان بندها ی الف و ب چنانچه در 5 سال متوالی دارای شرایط معافیت موقت از خدمت باشند در پایان سال پنجم به آنها معافیت در زمان صلح داده شد و مشمولین بند ج تا پایان سن 24 سالگی خواهر می توانند سالانه از معافیت موقت استفاده و سپس به شرط نداشتن مانع دیگری به خدمت اعزام شوند .

تبصره 2ـ
 مشمولانی که برای انجام خدمت وظیفه عمومی احضار می شوند در صورتی که در تاریخهای معینه بدون عذر موجه خود را معرفی نکنند از معافیت موضوع این ماده محروم می شوند .(باتوجه به ماده 55 ) ماده 45 ملغی شده است .

ماده 46ـ مشمولانی که ادعای کفالت می کنند می توانند مدارک لازم را پیش از اعزام به حوزه وظیفه عمومی محل سکونت خود تسلیم کنند .تحقیقات لازم نسبت به ادعای کفالت این قبیل مشمولان و همچنین تصدیق صحت مندرجات استشهاد و مدارک آنها با شهربانی ویا ژاندارمری خواهد بود .

 تبصره ـ در هرسال که مشمولان سالم و بلامانع ، نیاز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را تأمین نموده باشند به مشمولان بند 2 ماده 39 و مشمولانی که دارای معافیت موقت ومعتبر به مدت 2 سال باشند معافیت دائم در زمان صلح داده خواهد شد .