زنگی نامه دکتر اشوری

دكتر محمد آشوری، چهره تأثیرگذار عرصه‌های حقوقی كشورمان در سال ١٣٢١ در قزوین پا به عرصه حیات نهاد و پس از طی دوره‌های مقدماتی وارد دانشكده حقوق، علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران شد. او در سالهای تحصیل در دانشكده توانست رتبه اول علمی را دكتر محمد آشوری، چهره تأثیرگذار عرصه‌های حقوقی كشورمان در سال ١٣٢١ در قزوین پا به عرصه حیات نهاد و پس از طی دوره‌های مقدماتی وارد دانشكده حقوق، علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران شد. او در سالهای تحصیل در دانشكده توانست رتبه اول علمی را به خود اختصاص دهد و در سال ١٣٤٣ دوره كارشناسی حقوق را به پایان رسانید. سپس برای ادامه تحصیل در مقطع دكتری، در فروردین ١٣٤٤ به فرانسه اعزام شد و رشته تحصیلی علوم جنایی را برگزید. این مقطع را با رساله‌ای با موضوع «بازداشت موقت، مطالعه‌ای تطبیقی» به راهنمایی پروفسور لواسور در دانشكده حقوق پاریس به پایان برد و در همن فاصله به اخذ دیپلم حقوق تطبیقی از دانشگاه استرازبورگ نائل شد. در سال ١٣٥٠ شمسی به تهران بازگشت. بلافاصله، تدریس در دانشگاه تهران را با درس «آیین دادرسی كیفری» آغاز نمود. درسهایی از قبیل «جرم‌شناسی»، «آیین دادرسی كیفری تطبیقی»، «جامعه‌شناسی كیفری»، «دادرسی اطفال بزهكار»، «دادرسی منصفانه و مدیریت قضائی» و «تاریخ تحولات حقوق كیفری» از جمله درسهای مهمی است كه وی در مقاطع مختلف، از جمله در مقطع تحصیلات تكمیلی، تدریس كرده است. رشته تمام این دروس و نیز پژوهشهای این استاد گرانمایه در اندیشه‌ای استوار می‌شود كه به تأثیر عوامل مختلف بر ارتكاب جرم توجه دارد و برای همین منظور، نظامهای حقوقی جهان را در ادوار مختلف تاریخی مورد بررسی قرار می‌دهد.
دکتر آشوری كه بر رابطه‌ میان آموزشهای حقوقی و رفتار بر اساس اصول حقوقی در جامعه تأكید دارد، تاكنون دهها اثر در قالب كتابهای تألیف و ترجمه شده، طرح پژوهشی و مقالات داخلی و خارجی به جامعه علمی كشورمان و دیگر كشورها ارائه كرده است.
از جمله این آثار می‌توان از مجموعه‌ دوجلدی «آئین دادرسی كیفری» نام برد كه در سازمان سمت به چاپ رسیده و در سال ٨٠ نیز به عنوان كتاب برگزیده‌ دانشگاهی انتخاب شده است. كتابهایی از قبیل «نظامهای بزرگ حقوق معاصر»، «دفاع اجتماعی»، «اصول محاكمات جزایی سوریه»، «عدالت كیفری» و «جایگزینهای زندان یا مجازاتهای بینابین»، «حقوق بشر و مفاهیم مساوات، عدالت و انصاف» نیز مواردی از اهتمام ایشان به پژوهشهای حقوقی است.
علاوه بر این موارد، وی تاكنون تعدادی طرح پژوهشی را در دانشگاه تهران عهده‌دار بوده ا‌ست كه برخی از آنها مانند «مهاجرت و جرم در حوزه قضائی كرج» و «جایگزین‌های زندان ...» به عنوان طرحهای برگزیده دانشگاهی شناخته شده‌اند. همچنین بیش از ٢٠ مقاله تألیف شده و تعدادی مقاله ترجمه شده در نشریات داخلی و دو مقاله تألیفی برای نشریات علمی خارج از كشور را در كارنامه علمی خود دارد. تاكنون بیش از ٣٠٠ پژوهش كارشناسی ارشد و ١٠ پژوهش دكتری به راهنمایی و مشاوره ایشان انجام شده است. در ضمن علاوه بر حضور ایشان در كنگره‌ها و مجامع علمی داخلی و خارجی، مجموعه‌های حقوقی و قضایی كشورمان نیز از تجارب ارزنده علمی ایشان در تهیه پیش نویس لوایح «دادرسی اطفال و نوجوانان»، «مجازاتهای اجتماعی» و ... و نیز آموزش ضمن خدمت قضات سراسر كشور و همچنین عضویت ایشان دركمیته ملی تحقیقات بین‌المللی علوم اجتماعی یونسكو (Most) سود جسته‌اند.
یكی از اركان مهم فعالیتهای علمی وی پرداختن به مسائل حقوقی زنان، كودكان و نوجوانان در پرتو مسائل اجتماعی آنهاست. منشأ این آثار، نگرشی است كه در عین مكلف دانستن انسانها، به حقوق آنها نیز به عنوان یك اصل فراموش‌ناشدنی تكیه دارد. مشاركت فعال ایشان در راه‌اندازی دوره كارشناسی ارشد مجتمع آموزش عالی قم و دوره دكتری علوم جزایی و جرم‌شناسی دانشگاه تهران در راستای كمك به تحقق بخشیدن به اینگونه آرمانها بوده است.
اندیشه خلاق این استاد فرهیخته، یاریگر امور اجرایی دانشگاهی نیز بوده است. وی در سالهای نخستین خدمتش سرپرستی دانشجویان دانشكده (معاونت دانشجویی كنونی) را بر عهده داشته است. در سالهای بعد هم در پست معاونت مؤسسه حقوقی تطبیقی، مدیریت گروه علوم جزایی و جرم‌شناسی، معاونت مالی ـ اداری دانشكده حقوق و علوم سیاسی و راه‌اندازی مجدد مؤسسه تحقیقاتی علوم جزایی و جرم‌شناسی دانشگاه تهران نقش ارزنده‌ای داشته و دارند.

تمامی این گفته‌ها و ناگفته‌هاست كه اهمیت نكوداشت مقام این فرهیخته گرامی را صدچندان می‌كند.

تكاپوی چند ماهه ما تقدیم به استادی كه به، «دفاع اجتماعی» «عدالت كیفری»، «جایگزینهای زندان» «دادرسی منصفانه» و «دادرسی اطفال» در نظام اسلامی می‌اندیشد.

عمرت استاد پر بار وفروغ علمت جاویدان باد.
شاگردت-میر محمد سینا شکیبی نژاد(سادت تهرانی)